Regionale energietransitie Drechtsteden
In één oogopslag
De Drechtsteden werken samen aan een toekomst met schone, betrouwbare en betaalbare energie. De ambitie is dat de regio in 2050 – en waar het kan eerder – energieneutraal is. Om dat te bereiken, bouwen we samen aan een duurzaam energiesysteem waarmee energie beschikbaar en betaalbaar blijft. Dit systeem staat onder druk door netcongestie, ruimtegebrek en de groeiende vraag naar energie.
In de komende jaren ligt de focus op drie samenhangende opgaven:
De kern is dat niet alles tegelijk kan, de raad stelt kaders en prioriteiten.
Op deze pagina leest u wat er speelt in de regionale energietransitie speelt en wat dit van u vraagt als raadslid.
Waar draait het regionaal om?
De energietransitie is in de Drechtsteden nadrukkelijk geen losse opgave meer, maar een randvoorwaarde voor onder andere de opgaven wonen, economie en mobiliteit.
We zitten in een situatie waarin:
- het elektriciteitsnet op meerdere plekken vol zit (netcongestie);
- uitbreiding van het net veel tijd, ruimte en geld vraagt;
- keuzes in de energietransitie direct effect hebben op andere opgaven.
Daarom concentreren wij ons met betrekking tot het elektriciteitsnet niet alleen op “uitbreiden” maar juist ook op slimmer organiseren en besparen. De gemeenten en regio sturen integraal, gebiedsgericht én met afstemming tussen alle niveaus: gemeenten, regio, Provincie én Rijk. Met oog voor de korte en lange termijn.
Raadsinformatie
De kern van onze regionale energiestrategie (RES)
De regio werkt toe naar een energiesysteem dat:
- energie zoveel mogelijk lokaal opwekt, opslaat en gebruikt
- vraag en aanbod van energie dichter bij elkaar brengt
- transport over het elektriciteitsnet zo efficiënt mogelijk inzet
Dit vatten we samen als: decentraal waar mogelijk en centraal waar nodig.
Concreet betekent dit:
- energie benutten op de plek waar die wordt opgewekt
- pieken verminderen en gebruik beter spreiden
- alleen transporteren over het net als dat noodzakelijk is
Waarom deze keuze?
- uitbreiding van het net leidt tot hoge maatschappelijke kosten
- deze kosten komen uiteindelijk terug bij inwoners en bedrijven
- slimmer gebruik van energie voorkomt onnodige investeringen
Op deze manier kunnen we energie beschikbaar én betaalbaar houden voor inwoners en ondernemers.
Verslimmen van het net
We zitten in een situatie van netcongestie: het elektriciteitsnet zit (bijna) vol. Dat heeft grote gevolgen voor een aantal gemeenten. Ondernemers kunnen hierdoor niet zomaar uitbreiden, extra machines plaatsen of elektrificeren. Ook inwoners ondervinden gevolgen: zij komen op een wachtlijst wanneer ze een warmtepomp of laadpaal willen aansluiten.
Om dit aan te pakken, is de traditionele aanpak om het net uit te breiden en te verzwaren. Maar dit kost veel tijd, vraagt veel ruimte en leidt tot hoge kosten die uiteindelijk terugkomen bij gebruikers. 
Daarom wacht de regio niet af en zetten we óók in op het slimmer gebruik van het bestaande net, bijvoorbeeld door:
- energie lokaal te gebruiken
- pieken te spreiden
- opslag en flexibiliteit toe te passen
De kern van deze keuze: niet alleen méér infrastructuur, maar ook slimmer gebruik van de bestaande infrastructuur. Zo zorgen we ervoor dat energie beschikbaar en betaalbaar blijft voor inwoners en ondernemers.
S
amenhang thema’s binnen de energietransitie De verschillende onderdelen van de energietransitie hangen sterk met elkaar samen:
- Energiebesparing verlaagt de druk op het hele systeem
- Warmtenetten verminderen de vraag naar elektriciteit en maken gebruik van lokale energiebronnen
- Lokale opwek en energiecoöperaties helpen om energie dichter bij gebruik te organiseren
Dit is bewust: we sturen op een systeem waarin deze onderdelen elkaar versterken. Het doel: een energiesysteem dat niet vastloopt, weerbaarder is én betaalbaar blijft.
1. Energiebesparing
Energiebesparing is de eerste en belangrijkste stap binnen de energietransitie. Door minder energie te gebruiken, verminderen we de CO2-uitstoot, verlagen we de energierekening van inwoners en beperken we de druk op het elektriciteitsnet. Bovendien maakt een goed geïsoleerde woning de overstap naar een duurzame warmtevoorziening, zoals een warmtepomp of warmtenet, eenvoudiger en betaalbaarder. Naast de focus op energiebesparing, richten we onze aandacht ook op andere verduurzamingsmaatregelen zoals zonnepanelen, (hybride) warmtepompen, al dan niet gecombineerd met elektrisch laden en opslag door middel van thuisbatterijen.
Wat willen we bereiken?
De regio wil in 2030 tenminste 20% minder energie gebruiken in de gebouwde omgeving ten opzichte van 2020.
Wat gaan we daarvoor doen?
In de regio werken we gezamenlijk aan:
- Het verduurzamen en ontzorgen van grondgebonden koopwoningen
- Inzet op het Meerjarige Collectieve ontzorgingsprogramma (MCO)
- Doorontwikkelen Energieloket Duurzaam Drechtsteden
- Aanpak voor energiebesparing bij Vereniging van Eigenaars en particuliere huur
- Het opstellen en uitvoeren van een aanpak voor energiebesparing bij bedrijven
Meerjarige Collectieve ontzorgingsprogramma (MCO)
De regio en Drechtstedengemeenten werken samen aan het Meerjarig Collectief Ontzorgingsprogramma (MCO). Via dit programma worden circa 26.000 koopwoningen ondersteund bij het verduurzamen van hun woning, onder andere door isolatie. Bewoners krijgen hulp bij het hele proces: van informatie en advies tot subsidieaanvragen en uitvoering. Het MCO helpt inwoners om hun woning voor te bereiden op een aardgasvrije toekomst en draagt bij aan energiebesparing in de regio.
Lees meer over het MCO-programma
Doorontwikkelen Energieloket
Via het energieloket Duurzaam Drechtsteden kunnen inwoners en ondernemers terecht voor onafhankelijk advies over het verduurzamen van hun woning, bedrijf of vereniging. Denk aan informatie over isolatie, zonnepanelen, warmtepompen, subsidies en financiering. De regio werkt aan de verdere ontwikkeling van het loket, zodat steeds meer inwoners laagdrempelig toegang krijgen tot passend verduurzamingsadvies.
Naar het Energieloket Duurzaam-Drechtsteden
Energiebesparing bij Vereniging van Eigenenaars en particuliere huur
De regio werkt aan een gezamenlijke aanpak voor het verduurzamen van Verenigingen van Eigenaren (VvE’s). Door kennis en expertise te bundelen kunnen gemeenten VvE’s beter ondersteunen bij hun verduurzamingsopgave.
Soortenmanagementplan (SMP)
De regio werkt aan een gezamenlijk Soortenmanagementplan (SMP). Hiermee kunnen woningen natuurvriendelijk worden verduurzaamd en worden procedures rond isolatie eenvoudiger en efficiënter georganiseerd. Het SMP is wettelijk verplicht en ondersteunt de versnelling van de verduurzamingsopgave en beschermt tegelijkertijd kwetsbare diersoorten.
2. Warmtetransitie (aardgasvrij)
De warmtetransitie is een grote opgave binnen de energietransitie. Om bij te dragen aan de klimaatdoelstellingen in Nederland, werken we in de regio toe naar een aardgasvrije regio in 2050. Warmtenetten spelen daarin een belangrijke rol: ze voorkomen onnodige elektrificatie van de warmtevraag, ontlasten het elektriciteitsnet en beperken maatschappelijke kosten.
De gemeenten hebben de regie bij het verduurzamen van de warmtevoorziening voor de gebouwde omgeving. Dat is een uitdaging, want vaak ontbreekt het aan financiële en juridische benodigde middelen en instrumenten. Daarom werken we in de regio samen met gemeenten, Provincie Zuid-Holland, regionale netbeheerder Stedin, woningcorporaties en HVC aan deze opgave.
Wat willen we bereiken?
Hoewel we als regio trots zijn op de behaalde resultaten in het aardgasvrij maken van de Drechtsteden, leidt de huidige inzet binnen de warmtetransitie nog niet tot de benodigde snelheid. Zonder versnelling zullen we de doelstelling niet halen. Ons doel? 60.000 extra woningen en gebouwen aansluiten vóór 2050. Het uitgangspunt daarbij is dat duurzame warmte voor alle inwoners haalbaar en betaalbaar moet zijn. Om de doelstelling te behalen, richt de regio zich op het uitvoeren van het gezamenlijk ‘Versnellingsprogramma Drechtsteden 100% aardgasvrij’.
Wat gaan we daarvoor doen?
Versnellingsprogramma 100% aardgasvrij
In het Versnellingsprogramma Drechtsteden 100% Aardgasvrij werken gemeenten en partners samen aan het versnellen van de warmtetransitie.
De focus hierbij ligt onder andere op het organiseren van financiële ondersteuning vanuit het Rijk voor de financierbaarheid van het warmtenet, het creëren van meer bewustzijn en draagvlak in de samenleving voor de warmtetransitie en het verduurzamen van het eigen vastgoed.
Download hier het versnellingsprogramma
Warmteprogramma's vastgesteld
Eind 2025 hebben alle gemeenten, met uitzondering van gemeente Hardinxveld-Giessendam, het warmteprogramma vastgesteld, dit is ter actualisatie van de Transitievisies Warmte. In het warmteprogramma staat per wijk omschreven welke duurzame warmteoplossing het meest kansrijk is. Daarmee ontstaat voor inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties duidelijkheid over de toekomst van hun wijk en de route naar een aardgasvrije bebouwde omgeving.
Naar de warmteprogramma's gemeenten
Wijkuitvoeringsplannen (WUP)
De warmteprogramma’s laten zien welke aardgasvrije warmteoplossing het meest geschikt is per wijk. In de wijkuitvoeringsplannen werken gemeenten vervolgens uit hoe en wanneer een wijk daadwerkelijk aardgasvrij wordt. Uitgangspunt is dat een oplossing:
- technisch haalbaar is;
- betaalbaar en uitvoerbaar is;
- voldoende draagvlak heeft.
De regio ondersteunt gemeenten hierbij met kennis, samenwerking en een gezamenlijke lobby richting het Rijk.
3. Energiesysteem en opwek
Sinds december 2024 is voor vrijwel de hele regio netcongestie afgekondigd. Woningbouwprojecten, economische bedrijvigheid en het versnellen van de energietransitie staan hierdoor onder druk. Ook willen we, gezien alle geopolitieke ontwikkelingen, minder afhankelijk zijn van energie uit het buitenland. Daarom werken we als regio aan een integrale aanpak, waarbij het energiesysteem centraal staat.
Wat willen we bereiken?
De regio werkt toe naar een betrouwbaar en weerbaar energiesysteem, waarin duurzame energie ook op de lange termijn beschikbaar en betaalbaar is voor inwoners en ondernemers. Daarmee dragen we bij aan de nationale klimaatdoelstellingen, bestaanszekerheid van inwoners en een aantrekkelijk vestigingsklimaat.
Wat gaan we daarvoor doen?
- Vergroten oplossingsruimte voor netcongestie via de samenwerkingsagenda
- Actualisatie regionale energiestrategie (RES)
- Stimuleren van duurzame en lokale energieopwekking
- Verbinden van het energiesysteem met mobiliteit en ruimtelijke ontwikkeling
- We zetten in op strategische lobby richting Provincie en Rijk
Vergroten oplossingsruimte voor netcongestie via samenwerkingsagenda
Om de gevolgen van netcongestie aan te pakken, werken Smart Delta Drechtsteden, Stedin, HVC, provincie Zuid-Holland en de waterschappen samen in de Samenwerkingsagenda Netcongestie.
De samenwerking richt zich op vier sporen:
- Uitbreiden van het elektriciteitsnet waar dat nodig is.
- Slimmer benutten van het bestaande net, bijvoorbeeld via energiecoöperaties, energiegemeenschappen en lokale energiedeling.
- Ontwikkelen van gezamenlijke toekomstscenario’s voor het energiesysteem.
- Verbeteren van randvoorwaarden, zoals wet- en regelgeving, financiering en lobby richting het Rijk.
Doel is om energie beschikbaar te houden voor wonen, werken en ondernemen én de energietransitie mogelijk te maken.
Bekijk de samenwerkingsagenda Netcongestie hier
Actualisatie Regionale Energiestrategie (RES)
De Regionale Energiestrategie (RES) wordt geactualiseerd. De nieuwe RES geeft richting aan de ontwikkeling van het regionale energiesysteem tot 2050 en helpt bij het maken van samenhangende keuzes over energie, ruimte en infrastructuur.
Het stimuleren van duurzame energieopwekking
De regio stimuleert de verdere ontwikkeling van duurzame energie, onder meer via zon op dak en regionale energieprojecten. Daarbij bewaakt de regio de samenhang, monitort de voortgang en adviseert over ruimtelijke en strategische keuzes.
Verbinden van energiesysteem met mobiliteit
Slim laden van elektrische voertuigen helpt om het elektriciteitsnet beter te benutten. Daarom werkt de regio aan een integrale aanpak waarin energie, mobiliteit en ruimtelijke ontwikkeling met elkaar worden verbonden.
Strategische lobby richting het Rijk
De regio zet in op lobby. Rechtstreeks, als aandeelhouder van Stedin en via de G40 en VNG werkt het regio team aan verbetering van randvoorwaarden voor een meer decentraal perspectief op het energiesysteem.
Waarom we regionaal samenwerken
De regio organiseert deze opgave gezamenlijk omdat:
- De energietransitie gemeentegrenzen overstijgt
- Kennis en capaciteit schaars zijn, regionaal kunnen we efficiënt en slim organiseren
- Partners zoals netbeheerder, provincie en Rijk werken met één aanspreekpunt
Daarom kiezen we voor een uniforme en schaalbare aanpak, met bundeling van kennis en expertise en gezamenlijke prioritering. Dit maakt uitvoering sneller en effectiever.
Om de energietransitie uitvoerbaar te houden, zijn er ook randvoorwaarden. Regionaal wordt daarom ook ingezet op:
- Samenwerking met gemeenten, bedrijven, onderwijs en partners
- Betere inzet van data en inzichten
- Lobby voor wetgeving, middelen en netcapaciteit
- Heldere communicatie richting inwoners en ondernemers
Wat speelt in de komende jaren (2026-2030)?
In de komende jaren worden belangrijke stappen gezet:
- versnelling warmtetransitie (richting 60.000 aansluitingen)
- verdere uitwerking van warmteprogramma’s en wijkplannen
- opschaling van energiebesparing (middels het MCO-programma)
- aanpak van netcongestie
- verdere ontwikkeling (decentrale) energiesystemen
- actualisatie van de Regionale Energiestrategie (RES 2.0)
De energietransitie vraagt om keuzes die invloed hebben op de lange termijn. Als raadslid geeft u richting aan hoe de Drechtsteden deze opgave invult: haalbaar, betaalbaar en in samenhang met andere ontwikkelingen.
